BOEKENLEGGERS

Hoewel de boekenlegger in enige vorm al minstens 1000 jaar bekend is, is de losse, papieren boekenlegger nog tamelijk nieuw. Vanaf circa 1860 komen in Amerika de 'Reward of Merit'- kaarten (in de rechthoekige vorm die later zo kenmerkend voor de boekenlegger zou worden) in gebruik om leerlingen te belonen voor goed gedrag en bijzondere vorderingen. Vanaf circa 1870 vervangt "Bookmark" (boekenlegger) de Reward of Merit, vooral bij boekhandels. Ze hebben ook vaak een dubbele functie: papiersnijder en boekenlegger; kalender en boekenlegger;almanak en boekenlegger en tenslotte: reclameboodschap en boekenlegger.
Naast boekhandels maken steeds meer andere bedrijven gebruik van de relatief goedkope boekenlegger als reclame-medium, o.a. koekjes-, chocolade- en sigarettenfabrikanten.
Vanaf circa 1890 ontdekken Engelse en Amerikaanse verzekeringsmaatschappijen de boekenlegger: vooral het Scottish Widows Fund en de Northern Assurance Co Ltd. geven, tot de Eerste Wereldoorlog, grote aantallen boekenleggers uit.
In Nederland is de losse, papieren reclame-boekenlegger bekend vanaf circa 1885. Vanaf ongeveer 1900 maken verzekeringsmaatschappijen er gebruik van, hoewel de oudste dateert van vůůr 1900: de Eerste Nederlandsche Verzekering-Maatschappij te 's-Gravenhage heeft de primeur. Bekende grootgebruikers zijn vanaf 1900: Hollandsche SociŽteit van Levensverzekeringen te Amsterdam Ao 1807; Amsterdamsche Maatschappij van Levensverzekering; De Algemeene Spaarverzekering te 's-Gravenhage; De Nederlanden van 1845 en de Nillmij van 1859.
Het zijn steeds eigen ontwerpen, vaak door bekende kunstenaars, zoals Henri Cassiers, Albert Hahn, R.N. Roland Holst en Jo Spier. De bloeitijd van de reclame-boekenlegger (buiten uitgeverij en boekhandel) ligt in de periode 1900 - 1940.
(Tekst speciaal voor dit onderwerp gemaakt door Georg Hartong)


Overzicht boekenleggers

Algemeene Spaarverzekering
Afmetingen:20,1 x 6 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Algemeene Spaarverzekering
Afmetingen:16,3 x 5 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Centrale Arbeiders- levensverzekering Mij., De
Afmetingen:18,8 x 6 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Eerste Rotterdamsche
Afmetingen:22 x 5,4 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Emir
Afmetingen:17 x 8 cm.
Object:Papieren boekenlegger

ERK Levensverzekering Maatschappij NV
Afmetingen:17,5 x 7 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Fiducia Nijmegen
Afmetingen:17,5 x 7 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Fiducia Nijmegen
Afmetingen:17,5 x 7 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Holland van 1859
Afmetingen:4 x 21,8 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Hollandsche SociŽteit van Levensverzekeringen
Afmetingen:18,5 x 6,2 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Hollandsche SociŽteit van Levensverzekeringen
Afmetingen:17 x 6 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Hollandsche SociŽteit van Levensverzekeringen
Afmetingen:17,6 x 4,8 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Nederlanden van 1845, De Assurantie Maatschappij
Afmetingen:18,6 x 6 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Nederlanden van 1845, De Assurantie Maatschappij
Afmetingen:18,5 x 6,8 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Nederlanden van 1845, De Assurantie Maatschappij
Afmetingen:18,5 x 6,2 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Nillmij van 1859
Afmetingen:21 x 6,7 cm.
Object:Papieren boekenlegger

OCEAN, THE
Afmetingen:15,7 x 5,3 cm.
Object:Papieren boekenlegger

Vesta Levensverzekering
Afmetingen:17 x 6 cm.
Object:Papieren boekenlegger